Boşanma Davasından Vazgeçme ve Feragat Nasıl Yapılır? (2026)

Evlilik birliğini sonlandırmak amacıyla açılan boşanma davaları, kimi zaman eşlerin karşılıklı olarak yeniden bir araya gelme kararı alması, kimi zaman da hukuki stratejilerin değiştirilmesi ihtiyacıyla yarıda kesilmek istenebilir. Hukuk sistemimizde açılmış bir davayı sonlandırmanın farklı yolları ve bu yolların birbirinden tamamen farklı hukuki sonuçları bulunmaktadır. Uygulamada en sık karşılaştığım hatalardan biri, ‘davadan vazgeçme’ ile ‘davadan feragat etme’ kavramlarının aynı kabul edilerek bilinçsizce işlem yapılmasıdır. Bu iki kavram arasındaki ayrım, gelecekte yeniden dava açıp açamayacağınızdan tutun da, geçmişte yaşanan olayların hukuken affedilmiş sayılıp sayılmayacağına kadar çok kritik sonuçlar doğurur.

Meslekte otuz beş yılı aşkın süredir edindiğim tecrübeler, usul kurallarına gereken önemin verilmemesinin telafisi imkansız hak kayıplarına yol açtığını defalarca göstermiştir. Karşılıklı öfke veya ani barışma kararlarıyla atılan plansız adımlar, ilerleyen dönemlerde kişilerin ellerini tamamen bağlayabilmektedir. Bu kapsamlı rehberde, boşanma davasından feragat ve davanın geri alınması süreçlerini, aralarındaki hayati farkları, mali sonuçları ve yeniden dava açma sınırlarını tüm ayrıntılarıyla ele alacağız.

Boşanma Davasından Vazgeçme ve Feragat Arasındaki Temel Farklar Nelerdir?

Hukuk literatüründe ve uygulamasında ‘vazgeçme’ terimi genellikle iki farklı usuli işlemi ifade etmek için karmaşık bir biçimde kullanılır: Davadan feragat etmek (HMK m. 307) ve davayı geri almak (HMK m. 123). Bu iki müessese, davayı sona erdirme biçimleri ve doğurdukları sonuçlar bakımından tamamen farklıdır. Bir davayı açarken gösterilen özenin, o davayı sonlandırırken de gösterilmesi şarttır.

Boşanma Davasından Feragat Etmek Ne Anlama Gelir?

Davadan feragat, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir. Boşanma davası özelinde feragat, davacının o davada ileri sürdüğü boşanma talebinden ve davanın dayanağı olan vakıalardan (olaylardan) kendi hür iradesiyle vazgeçmesi anlamına gelir. Feragat, tek taraflı bir irade beyanıdır ve karşı tarafın yani davalı eşin kabulüne veya onayına bağlı değildir. Siz mahkemeye feragat ettiğinizi bildirdiğiniz anda, karşı taraf ‘Hayır, ben davanın sürmesini ve boşanmayı istiyorum’ dese dahi mahkeme davanın feragat nedeniyle reddine karar vermek zorundadır.

Boşanma Davasını Geri Almak (Vazgeçmek) Ne Anlama Gelir?

Davayı geri alma (vazgeçme) ise tamamen farklı bir usul hukuku kuralına tabidir. Davanın geri alınması, davacının talep ettiği haktan vazgeçmeksizin, sadece açmış olduğu o somut davayı yürütmekten vazgeçmesidir. Burada hak baki kalır, ancak dava geri çekilir. Bu işlemin en önemli şartı, davalı eşin buna açıkça rıza göstermesidir (muvafakat etmesidir). Eğer davalı eş davanın geri alınmasını kabul etmezse, yargılamaya kalındığı yerden devam edilir. Davayı geri almanın en büyük avantajı, ileride aynı nedenlere dayanarak yeniden dava açma hakkının saklı tutulmasıdır.

Feragat ile Geri Alma İşlemlerinin Karşılaştırmalı Özeti

Eşlerin kararlarını vermeden önce her iki yolun da ne anlama geldiğini net bir şekilde görmesi gerekir. Aşağıdaki tablo, bu iki hukuki yol arasındaki yapısal farkları açıkça ortaya koymaktadır:

Boşanma Davasından Feragat Etmenin Hukuki Sonuçları Nelerdir?

Boşanma davasından feragat edildiğinde, mahkeme davanın esası hakkında bir inceleme yapmaz. Feragat beyanının usulüne uygun yapıldığını tespit eden hakim, doğrudan davanın feragat nedeniyle reddine karar verir. Ancak bu sıradan bir ret kararı değildir; tarafların gelecekteki yaşamlarını derinden etkileyecek sonuçlar doğurur.

Feragatin Geri Dönülemezliği ve Kesin Hüküm Etkisi

Feragat beyanı mahkemeye ulaştığı veya duruşma zaptına geçirildiği andan itibaren kesin bir hükmün sonuçlarını doğurur. Yani feragat eden davacı, sonradan pişman olup ‘Ben feragatimden vazgeçiyorum, davama devam edilmesini istiyorum’ diyemez. Feragat tek taraflı bir irade beyanı olduğu için yapıldığı anda hukuki sonuçlarını doğurur ve bundan rücu etmek (geri dönmek) mümkün değildir. Ancak irade fesadı (hata, hile veya korkutma/tehdit) hallerinin varlığı kanıtlanabilirse, feragatin iptali için ayrı bir dava açılması gündeme gelebilir ki bu durum uygulamada ispatı son derece güç olan bir süreçtir.

Feragat Sonrasi Ortaya Çıkan Affetme Varsayımı

Yargıtay’ın yerleşik ve istikrarlı kararlarına göre, boşanma davasından feragat eden eş, o güne kadar diğer eşe yüklediği tüm kusurları, haksız fiilleri ve boşanma nedenlerini affetmiş veya en azından hoşgörü ile karşılamış sayılır. Hukukta ‘affedilen veya hoşgörü ile karşılanan olaylar’ yeni bir boşanma davasına konu edilemez.

Örneğin, eşinin kendisine şiddet uyguladığı veya sadakatsizlik yaptığı gerekçesiyle dava açan bir kişi, daha sonra aile büyüklerinin araya girmesi veya eşinin sözlerine inanması sebebiyle davasından feragat ederse, o güne kadar yaşanan tüm şiddet ve sadakatsizlik olaylarını hukuken affetmiş olur. Çiftler barışıp eve döndükten bir ay sonra yeniden geçimsizlik başlarsa, feragat eden eş yeni açacağı davada feragat tarihinden önceki şiddet veya sadakatsizlik olaylarını asla delil olarak kullanamaz. Bu durum, haklıyken haksız konuma düşmenin en tipik yoludur.

Feragat Nedeniyle Davanın Reddi Kararı Nasıl Kesinleşir?

Mahkeme, feragat beyanının ardından davanın reddine dair kısa bir karar verir. Ardından gerekçeli karar yazılır. Bu kararın taraflara tebliğ edilmesi ve kanun yolu (istinaf) süresinin geçmesiyle karar kesinleşir. Gerekçeli kararın tebliğe çıkarılması ve kesinleşme şerhinin alınması süreci ihmal edilmemelidir. Nitekim ileride açılacak olası davalarda sürelerin hesaplanması açısından kararın kesinleştiği tarih esas alınır. Bu süreçte karşılaşılabilecek usul hatalarını engellemek adına Boşanma Davası Reddedilirse Ne Olur başlıklı yazımızdan sürecin teknik detaylarına göz atabilirsiniz.

Boşanma Davasını Geri Alma (Vazgeçme) Şartları Nelerdir?

Eğer amacınız davadan tamamen vazgeçmek ve eşinizin kusurlarını affetmek değil de, dilekçenizdeki usuli eksiklikleri gidermek veya daha güçlü delillerle davayı yeniden açmak ise tercih etmeniz gereken yol feragat değil, davayı geri almadır. Ancak bu yolun yürütülebilmesi sıkı şartlara bağlanmıştır.

Davalı Eşin Açık Rızası ve Muvafakat Süreci

Davanın geri alınabilmesi için davalı eşin mahkeme huzurunda buna açıkça rıza göstermesi (muvafakat etmesi) gerekir. Mahkeme, davacının geri alma talebini davalıya tebliğ eder veya duruşmada sorar. Davalı eş sessiz kalırsa veya rıza göstermezse dava geri alınamaz, mevcut haliyle görülmeye devam edilir.

Eski bir banka baş hukuk müşaviri ve holding hukuk direktörü olarak, uyuşmazlıkların her zaman stratejik bir plan dahilinde yönetilmesi gerektiğine inanırım. Davalı eşin neden muvafakat vermeyeceğini anlamak zor değildir; davalı, davanın esastan görülüp kendisinin kusursuz olduğunun mahkeme kararıyla tescil edilmesini veya davacının davayı kaybederek yargılama giderlerini ödemesini istiyor olabilir. Bu nedenle davayı geri alma hamlesi yapılmadan önce karşı tarafın psikolojisi ve olası tepkisi iyi ölçülmelidir.

Davalı Eş Geri Almayı Kabul Etmezse Ne Olur?

Davalı eş geri alma talebini kabul etmediği takdirde, mahkeme davayı kaldığı yerden sürdürür. Davacı taraf, iddiasını ispat etmek için delillerini sunmaya devam etmek zorundadır. Eğer davacı davasını takip etmez, duruşmalara katılmazsa bu kez dava ‘takipsiz bırakılmış’ olur ve HMK m. 150 uyarınca davanın açılmamış sayılmasına giden süreç başlar. Ancak bu durum davanın geri alınmasıyla aynı şey değildir ve sürelere ilişkin farklı sonuçlar doğurur.

Feragat ve Vazgeçme Sonrasında Yeniden Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Davasını sonlandıran ancak evlilik birliğindeki sorunları çözemeyen eşlerin en çok sorduğu soru, yeniden ne zaman ve hangi şartlarla boşanma davası açabilecekleridir. Burada davanın hangi usulle sonlandırıldığı hayati önem taşır.

Üç Yıllık Fiili Ayrılık Nedeniyle Yeniden Dava Açma Sınırı

Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin son fıkrasında düzenlenen fiili ayrılık (ortak hayatın yeniden kurulamaması) sebebiyle boşanma davası, uygulamada en çok yanlış anlaşılan konulardan biridir. Bu hükme göre, açılan bir boşanma davasının reddine karar verilmesi ve bu kararın kesinleşmesinden itibaren üç yıl geçmesi halinde, her ne sebeple olursa olsun ortak hayat yeniden kurulamamışsa eşlerden birinin istemiyle boşanmaya karar verilir.

Buradaki kritik detay şudur: Davadan feragat ettiğinizde mahkeme davanın feragat nedeniyle ‘reddine’ karar verir. Bu ret kararı kesinleştikten sonra 3 yıllık süre başlar. Eğer bu 3 yıl boyunca eşinizle hiçbir şekilde bir araya gelmez ve ortak hayatı yeniden tesis etmezseniz, 3 yılın sonunda doğrudan fiili ayrılık nedenine dayanarak zahmetsizce boşanabilirsiniz. Ancak davanızı geri aldıysanız (vazgeçtiyseniz), mahkeme ‘davanın açılmamış sayılmasına’ karar verir. Açılmamış sayılan bir dava, hukuken hiç var olmamış kabul edildiğinden, bu karara dayanarak 3 yıllık fiili ayrılık davası açılması mümkün değildir.

Yeni Gelişen Olaylara Dayanarak Hemen Dava Açma Hakkı

Feragat eden eşin yeniden dava açabilmesi için mutlaka 3 yıl beklemesi gerekmez. Eğer feragat tarihinden sonra eşiniz yeni bir kusurlu davranışta bulunursa (örneğin yeniden şiddet uygularsa, sadakatsizlik yaparsa veya hakaret ederse), bu yeni olaylara dayanarak derhal yeni bir boşanma davası açabilirsiniz. Burada dikkat edilmesi gereken tek husus, yeni davada feragat öncesindeki eski olayların kusur tespiti ve tazminat hesaplamasında delil olarak kullanılamayacağıdır. Sadece feragat sonrasındaki olaylar yargılamanın konusunu oluşturur.

Boşanma Davasından Feragat veya Vazgeçme Durumunda Harç ve Masraf İadesi Nasıl Yapılır?

Boşanma davalarının mali boyutu, tarafların sıklıkla göz ardı ettiği ancak süreç sonunda ciddi yükümlülükler getirebilen bir alandır. Davanın feragat veya geri alma ile sonuçlanması durumunda harçlar, mahkeme masrafları ve vekalet ücretleri belirli kurallara göre tasfiye edilir.

Karar ve İlam Harcının İadesi ve Mahkeme Veznesi İşlemleri

Dava açılırken devlete ödenen harçların bir kısmı, davanın erken sonlanması halinde davacıya iade edilir. Harçlar Kanunu uyarınca, feragat veya kabul beyanı delillerin toplanmasına ilişkin usul işlemlerine geçilmeden önce yapılmışsa, maktu karar ve ilam harcının üçte biri; eğer bu aşamadan sonra (duruşmalar başlamış, deliller toplanmışken) yapılmışsa üçte ikisi tahsil edilir. Kalan miktar davacıya iade edilir.

Ayrıca dava açılırken mahkeme veznesine yatırılan gider avansından (tebligat, bilirkişi, tanık ücretleri için kullanılan para) artan kısım da karar kesinleştikten sonra davacıya iade edilmek zorundadır. Bu paranın iadesi için mahkeme kalemine başvurularak bir banka hesap numarası (IBAN) bildirilmesi gerekir. Finansal süreçlerin takibi, gereksiz masrafların önüne geçilmesi açısından büyük önem taşır.

Vekalet Ücreti ve Yargılama Giderlerinin Taraflara Yüklenmesi

Davadan feragat eden taraf, kural olarak davayı kaybetmiş gibi kabul edilir. Bu nedenle, davalı eş kendisini vekil ile (bir İstanbul boşanma avukatı aracılığıyla) temsil ettirmişse, feragat eden davacı taraf davalı lehine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) uyarınca maktu vekalet ücreti ödemekle yükümlü kılınır. Ayrıca o güne kadar yapılan tüm yargılama giderleri de feragat eden davacının üzerinde bırakılır.

Ancak taraflar kendi aralarında anlaşarak yargılama gideri ve vekalet ücreti talep etmeyeceklerini mahkemeye beyan edebilirler. Eğer feragat dilekçesinde ‘karşılıklı olarak yargılama gideri ve vekalet ücreti talebimiz yoktur’ ibaresi yer alırsa, mahkeme taraflar lehine masraf ve vekalet ücretine hükmetmez.

Boşanma Davasından Feragat Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?

Mahkemeye sunulacak feragat dilekçesinin hukuki dili son derece net, yoruma kapalı ve kesin olmalıdır. Şarta bağlı feragat geçerli değildir. Örneğin, ‘Eşim bana ev alırsa davamdan feragat ediyorum’ şeklinde bir dilekçe verilemez. Feragat beyanı kayıtsız ve şartsız olmak zorundadır.

Dilekçe Yazımında Hak Kaybını Önleyecek Kritik Noktalar

Dilekçenizi hazırlarken şu noktalara özellikle dikkat etmelisiniz:

Boşanma Davasından Feragat Dilekçesi Örneği

Aşağıda, davanın görüldüğü mahkemeye sunulmak üzere hazırlanmış, standart ve güvenli bir feragat dilekçesi taslağı yer almaktadır. Bu taslak genel bir örnek olup, her somut olayın kendine özgü koşulları çerçevesinde uyarlanmalıdır.

Mahkeme Aşamasında Feragat ve Geri Alma İşlemleri Nasıl Yürütülür?

Davanın sonlandırılması süreci sadece bir dilekçe vermekle bitmez; mahkemenin bu beyanı işleme alması ve karara bağlaması gerekir. Sürecin farklı aşamalarda nasıl işlediğini bilmek zaman kaybını önler.

Duruşma Sırasında Sözlü Beyanla Feragat Etmek Mümkün müdür?

Duruşma esnasında hakim huzurunda sözlü olarak feragat ettiğinizi beyan edebilirsiniz. Hakim, bu beyanınızı duruşma zaptına (protokolüne) aynen geçirir. Beyanınızın altı sizin tarafınızdan imzalanır. Bu imza atıldığı anda feragat hukuki sonuçlarını doğurur. Duruşma dışında ise UYAP vatandaş portalı üzerinden e-imzalı bir dilekçe göndererek ya da adliyeye gidip bizzat mahkeme kalemine kimlik ibraz ederek feragat dilekçesi teslim edilebilir.

İstinaf veya Temyiz Aşamasında Davadan Feragat Edilmesi

Yerel mahkeme boşanma kararı vermiş olsa dahi, bu karar henüz kesinleşmemişse (yani istinaf veya temyiz aşamasındaysa) davadan feragat etmek mümkündür. Kararın istinaf mahkemesinde (Bölge Adliye Mahkemesi) olduğu aşamada feragat dilekçesi verilirse, ilgili daire yerel mahkemenin kararını kaldırarak davanın feragat nedeniyle reddi için dosyayı yeniden yerel mahkemeye gönderir. Bu süreçte de feragatin tüm hukuki sonuçları aynen geçerli olur.

Eğer taraflar feragat etmek yerine davalarını anlaşmalı boşanmaya dönüştürmek isterlerse, bu da mümkündür. Konuyla ilgili detaylı rehberimize Boşanma Davasında Feragat Nasıl Yapılır 2026 Yeniden Dava Süreci sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

Karşı Davanın Varlığı Halinde Feragat ve Vazgeçme Nasıl Uygulanır?

Çekişmeli boşanma davalarında sıklıkla karşılaştığımız durumlardan biri, davalının da davacıya karşı bir ‘karşı dava’ açmış olmasıdır. Bu durumda mahkeme önünde aslında birbiriyle bağlantılı iki ayrı dava yürütülmektedir.

Karşılıklı Açılan Davalarda Eşlerin Tek Taraflı Feragat Etmesi

Eşlerden birinin kendi davasından feragat etmesi, diğer eşin açtığı karşı davayı kendiliğinden sona erdirmez. Örneğin, koca asıl davayı açmış, kadın da karşı dava açmış olsun. Koca davasından feragat ederse, kocanın davası feragat nedeniyle reddedilir; ancak kadının açtığı karşı dava kaldığı yerden devam eder. Karşı davanın da sonlanması isteniyorsa, her iki eşin de kendi davalarından ayrı ayrı feragat etmesi veya davaları karşılıklı geri almaları gerekir.

Anlaşmalı Boşanma Sürecinde Protokolden ve Davadan Vazgeçilmesi

Anlaşmalı boşanma davalarında eşler bir protokol hazırlayarak mahkemeye sunarlar. Duruşma gününe kadar veya duruşma esnasında eşlerden biri anlaşmaktan vazgeçebilir, protokolü imzalamış olsa dahi hakim huzurunda boşanmak istemediğini beyan edebilir. Bu durumda anlaşmalı boşanma davası çekişmeli boşanma davasına dönüşür. Taraflardan biri davayı tamamen sonlandırmak isterse yine tek taraflı feragat yoluna başvurabilir.

Yıllar içinde kaleme aldığım iki kitapta ve katıldığım akademik çalışmalarda usul hukukunun adeta bir satranç oyunu olduğunu vurgulamıştım. Atacağınız her adımın bir sonraki hamleyi nasıl etkileyeceğini bilmek zorundasınız. Boşanma davasından feragat etmek veya davayı geri almak, sadece o anki mahkeme sürecini bitirmekle kalmaz, hayatınızın geri kalanındaki mali, hukuki ve ailevi dengeleri de yeniden şekillendirir. Bu nedenle, ani kararlar vermeden önce durumunuzu sakin bir kafayla değerlendirmeniz, gerekirse profesyonel bir hukuki destek alarak adımlarınızı güvenle atmanız en doğru yaklaşım olacaktır.